Umowa na czas określony czy nieokreślony we Włoszech: pytania i odpowiedzi

Polski pracodawca zna system umów terminowych z Kodeksu pracy: limit łącznego czasu trwania i liczby umów, po przekroczeniu których umowa staje się bezterminowa. We Włoszech logika jest podobna, ale zasady szczegółowe są inne i częściej wymagają uzasadnienia. Ten artykuł odpowiada na pytania, które najczęściej zadają nam polskie firmy.

Jaka jest podstawowa różnica?  

Umowa na czas nieokreślony (contratto a tempo indeterminato) nie ma daty końcowej. Kończy się rezygnacją pracownika, zwolnieniem z uzasadnionej przyczyny, porozumieniem albo przejściem na emeryturę.

Umowa na czas określony (contratto a tempo determinato) ma datę końcową. Kończy się automatycznie w tym dniu, chyba że strony ją przedłużą albo zawrą kolejną.

We Włoszech, tak jak w Polsce, umowa bezterminowa jest formą standardową. Umowa terminowa jest wyjątkiem, który prawo dopuszcza w określonych granicach.

Co wolą kandydaci?  

Zdecydowana większość kandydatów woli umowę bezterminową. Daje stabilność, łatwiejszy dostęp do kredytu hipotecznego i wynajmu mieszkania oraz większą ochronę. Dla doświadczonych specjalistów, którzy odchodzą z bezterminowej umowy u obecnego pracodawcy, oferta terminowa jest często nie do przyjęcia.

To ważne dla polskiej firmy, która chce „spróbować” z jedną osobą. Kandydat, którego chcesz, prawdopodobnie nie zrezygnuje z etatu dla umowy na rok.

Dlaczego pracodawcy wybierają umowy terminowe?  

• Projekty z końcem. Wdrożenie u klienta, sezon w showroomie, konkretny program.
• Zastępstwa. Urlop macierzyński, długa choroba.
• Szczyty pracy. Targi, sezon, okres intensywnej sprzedaży.
• Niepewność. Gdy firma nie wie, czy rynek się sprawdzi.

Jakie są wady umów terminowych?  

• Limity. Prawo ogranicza łączny czas trwania, liczbę przedłużeń i kolejnych umów. Przekroczenie może przekształcić umowę w bezterminową.
• Uzasadnienie. Powyżej pewnego czasu trwania lub przy przedłużeniach prawo wymaga podania konkretnej przyczyny. Bez niej umowa jest zagrożona.
• Przerwy między umowami. Kolejna umowa terminowa z tą samą osobą może wymagać przerwy.
• Dodatkowe koszty. Umowy terminowe mogą wiązać się z wyższymi składkami na ubezpieczenie od bezrobocia.
• Słabsza przyciągalność. Trudniej przekonać dobrego kandydata.

Dlaczego pracodawcy wybierają umowy bezterminowe?  

• Przyciągają lepszych kandydatów.
• Brak ryzyka przekształcenia. Nie trzeba śledzić limitów.
• Dłuższa perspektywa. Inwestycja w szkolenia i rozwój ma sens.
• Przewidywalność. Zasady rozstania są znane z układu i prawa.

Umowa bezterminowa nie oznacza, że nie da się jej zakończyć. Oznacza, że zakończenie wymaga uzasadnionej przyczyny i procedury, podobnie jak w Polsce. Opisujemy to w artykule o zakończeniu zatrudnienia .

Czy jest okres próbny?  

Tak, przy obu typach umów, jeśli jest zapisany w umowie. Jego długość ustala układ zbiorowy, zwykle do sześciu miesięcy dla wyższych poziomów. W tym czasie każda ze stron może zakończyć współpracę bez wypowiedzenia.

To ważna różnica wobec Polski. W Polsce okres próbny to osobna umowa, maksymalnie trzymiesięczna. We Włoszech to klauzula w zwykłej umowie, często dłuższa. Dla polskiej firmy, która chce „sprawdzić” pracownika, dobrze wykorzystany okres próbny w umowie bezterminowej jest zwykle lepszym narzędziem niż umowa terminowa. Porównanie na stronie Włochy a Polska .

Czy układ zbiorowy ma znaczenie?  

Tak. CCNL może ustalać własne zasady dla umów terminowych: dopuszczalne przyczyny, limity, proporcje pracowników terminowych do stałych. Zawsze sprawdź układ przed wyborem formy.

Jak powinna zdecydować polska firma?  

Zadaj sobie pytania:

1. Czy praca naprawdę ma koniec? Jeśli tak, umowa terminowa może mieć sens. Jeśli nie, wybierz bezterminową.
2. Kogo chcesz zatrudnić? Doświadczonych specjalistów przyciągnie raczej umowa bezterminowa.
3. Czego się obawiasz? Jeśli niedopasowania, wykorzystaj okres próbny. Jeśli niepewności rynku, pamiętaj, że Employer of Record daje elastyczność bez zakładania spółki.
4. Jak długo? Jeśli nie wiesz, czy będzie to rok, czy pięć lat, umowa terminowa łatwo przekroczy limity.

Najlepsza praktyka  

Dla stałych ról wybieraj umowę bezterminową z dobrze opisanym okresem próbnym. Umowy terminowe stosuj do zadań, które naprawdę mają koniec, z jasno zapisaną przyczyną, i śledź daty z wyprzedzeniem.

Pytania polskich firm  

Czy możemy zacząć od umowy terminowej i potem przejść na bezterminową? Tak, to częsta praktyka. Przekształcenie w umowę bezterminową jest zawsze możliwe i nie wymaga uzasadnienia.

Czy umowa terminowa jest tańsza? Nie. Koszt bieżący jest podobny lub wyższy, a TFR i proporcjonalne części dodatkowych pensji i tak trzeba rozliczyć na koniec.

Jak wygląda rozliczenie z nami? Jedna faktura miesięcznie, w złotych po kursie referencyjnym EUR z dnia faktury, bez spreadu walutowego, albo w euro. Faktura obejmuje rzeczywisty koszt zatrudnienia z danego miesiąca i opłatę 250 € za pracownika, z dołączonym zestawieniem pasków. Na start pobieramy zwrotny depozyt równy szacowanemu kosztowi jednego miesiąca oraz jeden miesiąc z góry.

W naszej usłudze Employer of Record (EOR) przygotowujemy oba typy umów, pilnujemy limitów i przypominamy o datach końcowych. Policz koszt stanowiska w kalkulatorze kosztów .